ÔI HUẾ CÙA TA!
Một buổi chiều hè năm ngoái, tôi cùng P, một người bạn rất thân, về đường Trịnh Công Sơn để “làm” vài chai Huda, một loại bia nổi tiếng ở Huế. Đây là một con đường đẹp mới mở vài năm gần đây. Đường chạy dọc theo bờ sông Hương với bãi cỏ dài xanh mướt mà bên kia là một cù lao nhỏ giữa sông nổi tiếng với món chè bắp Cồn Hến. Người ta bảo Hàn Mặc Tử làm bài thơ Đây Thôn Vỹ Dạ khi chưa đến Huế, nhưng đứng trước sông này nước này có lẽ không có câu thơ nào mô tả cảnh đẹp này hay hơn:
Gió theo lối gió mây đường mây,
Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay,
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó,
Có chở trăng về kịp tối nay?
Vừa ngồi lên ghế trên bãi cỏ mượt, bạn tôi vừa khoát tay chỉ những dãy nhà cao tầng sau những rặng cây bên kia sông bảo tôi tự hào:
Mi coi bên tê nhà cao tầng có kém chi Sài Gòn của mi không?
Tôi buồn bã không trả lời bạn mình. Tôi dám chắc những người con xứ Huế tha phương không ai mong đợi một sự thay đổi đánh mất mình như Huế bây giờ.
Đồng ý là nhiều thay đổi đã làm cuộc sống của người dân tiện nghi hơn: khắp thành phố Huế, khắp tỉnh Thừa Thiên-Huế bây giờ đường bê tông nhựa chạy đến tận mỗi xã, mỗi thôn, và cùng với đường nhựa là điện, là nước sạch của Thủy cục Huế. Học sinh đi học, gần thì xe đạp, xa thì xe gắn mày; (không như tôi ngày xưa, khi còn học tiểu học chỉ toàn cuốc bộ, đường trải đá và từ nhà tới trường gần 5 km!) Và còn nhiều thứ tiện ích khác nữa…làm đời sống tiện nghi, thoải mái hơn.
Thế nhưng quá trình đô thị hóa cũng đã làm biến dạng Huế rất nhiều làm những người con đi xa về lòng ngậm ngùi, tiếc nuối!
Cũng trong bài thơ Đây Thôn Vỹ Dạ của thi sĩ họ Hàn:
Sao anh không về chơi thôn Vỹ,
Nhìn nắng hàng cau, nắng mới lên,
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc,
Lá trúc che ngang mặt chữ điền?
Bây giờ, con đường đi qua thôn Vỹ, suốt dọc từ Đập Đá đến Chợ Nọ và xa hơn, còn đâu nữa những hàng cau thắp nắng, còn đâu nữa những hàng tre, khóm trúc che ngang mặt chữ điền? Bây giờ hai bên đường nhà cao tầng san sát: khách sạn, nhà hàng, quán nhậu, karaoke, nhà nghỉ…Và còn đâu không khí thanh bình, êm ả ngày cũ; bây giờ suốt ngày xe hơi, xe gắn máy…cứ chạy như ma đuổi!
Trong thành nội cảnh tượng cũng không vui hơn. Vào cửa Thượng Tứ,đường Đinh Tiên Hoàng, chỉ 50m ,nhìn qua trái thấy một cảnh tượng rất không hài hòa! Xe tăng, đại bác v.v…được trưng bày như là một bảo tàng ngoài trời trước một một cơ sở giáo dục cũ uy nghiêm, trầm mặc và rêu phong của triều Nguyễn : Quốc Tử Giám! Và nhìn xa hơn phía sau là Đại Nội, Ngọ Môn. Bờ Nam sông Hương đâu thiếu chỗ để xây dựng một bảo tàng loại này? Và con đường này bây giờ hai bên cũng sầm uất nhà hàng, cửa tiệm như đường Mai Thúc Loan, Lê Thánh Tôn…Con đường trước cửa Hiển Nhơn, đường Đoàn Thị Điểm mà nhiều người cho là Đường Phượng Bay của nhạc sĩ họ Trịnh cũng bớt đi những cây phượng, cây muối.hai ba tiệm cà phê tổ chảng, có nơi người ta đục tường mở tiệm bán chim, bán đồ trang trí nội thất! Song song với con đường này, phía bên cửa Chương Đức, đường Lê Huân ngày xưa rất đẹp với những nhà nhỏ, vườn nhỏ bây giờ cũng nhà hàng cửa tiệm san sát may mà nhà lầu chính quyền địa phương chỉ cho xây cao một tầng!
Thay đổi cho tốt hơn là rất tốt. Nhưng thay đổi mà phải giữ cho được bản sắc riêng của từng địa phương mới tốt. Huế không thể thay đổi như Đà Nẵng, một thành phố công nghiệp, thương mại. Nếu Huế không giữ được bản sắc của mình thì một ngày Huế sẽ là một thành phố vệ tinh của Đà Nẵng!
May mà nhân sĩ, trí thức Huế còn nhiều, còn giữ được sự tỉnh táo trong cơn sốt thay đổi chóng mặt của cơn lốc đô thị hóa. Nếu không bờ sông Hương bây giờ đã bị xây kè cứng ngắt, khô khan và đồi Vọng Cảnh, một thắng cảnh độc đáo của Huế ở thượng nguồn sông Hương đã không còn giữ được vì đồng tiền đầu tư từ nước ngoài!
